Merkez Bankası Devlet Bankası Mı?

0

Merkez Bankası, 11 Haziran 1930’da özel hukuk tüzel kişiliğine sahip ve özel sermayenin de eklendiği bir anonim ortaklık olarak kurulmuştur. Bankanın bugün hala aktif olarak tartışılan bağımsızlığını vurgulamak amacıyla Türkiye Cumhuriyeti ya da kısaltımı olan T.C. ibaresine özellikle yer verilmemiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), banknot ihraç eden, Türkiye Cumhuriyeti’nin para ve kredi politikalarını yürüten de devletin mali danışmanlığını üstlenen, yasal olarak bağımsız bir ekonomik kurumdur.

Merkez Bankası, kağıt para basma hakkını tekelinde bulundurur ve bu yetkiye istinaden bağımsız bir şekilde para politikasını belirler.

Merkez Bankası Görev Ve Yetkileri

merkez bankasi gorev ve yetkileri

Merkez Bankası’na ait görev ve yetkiler şu şekilde sıralanabilir:

  • Banknot basma ve mali yönetim noktasında para politikasına uygun bir şekilde ihtiyaç dahilinde ülke para birimi cinsinden banknot basmak, para dolaşımı ve hacmini düzenlemek adına gereken düzenlemeyi sağlamak, yöntemlerin tümünü ve teknik altyapıyı sağlamak.
  • Para politikasını belirleme noktasında banka fiyat istikrarı amacına uygun bir şekilde para politikası belirlemek. Bu doğrultudaki faiz oranlarını da belirlemek ve bankalara nihai kredi merci olarak hizmet vermek. Ek olarak para politikasının amaçlarını gerçekleştirmek adına mali piyasayı dikkatle takip ederek, faaliyet gösteren tüm kuruluşları denetlemek. Kendi denetim aalanı dışındaki durumlarda denetlemeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak.
  • Hükümetin mali danışmanlığını üstlenme noktasında hükümetin alacak ve verecek borçlarının ödenmesi ve hükümetin ekonik gidişatla ilgili bilgilendirilmesi Merkez Bankası’nın görevleri arasındadır.

Merkez Bankası Denetimi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın denetimi iç ve dış denetim olarak ikiye ayrılır. İç denetim kapsamında şunları sayabiliriz;

  • Merkez Bankası Genel Kurulu, Banka Meclisi tarafından verilmiş olan Yıllık Rapor ile Denetleme Kurulu Raporu’nu, bankanın bilançosunu ve kâr-zarar hesaplarını denetler.
  • Denetleme kurulu, bankanın bütün eylem ve hesaplarını denetler, yıl sonunda hazırlayacağı raporu Genel Kurul’a sunar. Denetleme Kurulu, yetkisi doğrultusunda raporlarını Banka Meclisi’ne bildirir ve bir kopyasını da Cumhurbaşkanına verir.
  • Denetim Genel Müdürlüğü, bankanın birimleri, şubeleri ve temsilcilikleri ile banka dışı kurum ve kuruluşlar nezdinde denetim yapmak, incelemelerde bulunmak, gerekirse soruşturma yapmak ve danışmanlıkta bulunmak yetkilerine sahiptir.

Merkez Bankası Ödeme Sistemi

merkez bankasi odeme sistemi

Merkez Bankası’na ait ödeme hizmet ve sistemi doğrultusunda Türkiye’de bankalar arası aktarım, Merkez Bankası tarafından işletilen Elektronik Fon Transfer Sistemi (EFT) üzerinden gerçekleşir. Aslında hepimizin az çok aşina olduğu Merkez Bankası ödeme sisteminin çalışma prensibi aşağıdaki gibidir:

  1. Para göndermek isteyen kişi sisteme üye olan bankasına gerçekleştirmek istediği para transfer işlemi için ödeme bilgisi verir.
  2. Müşterisinden ödeme talebini alan banka işlemle ilgili transfer talebini sisteme iletir.
  3. EFT aracılığı ile paranın sadece elektronik kayıtlarda var olacak şekilde gönderici banka hesabından alıcı banka hesabına geçmesi sağlanır.
  4. Alıcı banka işlemin durumu hakkında bilgilendirilir.
  5. Alıcı banka sistemden gelen işlem bilgisi üzerine müşterisine parayı öder.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.