Hukukta Yaptırım (Müeyyide) Ne Demek?

0

Hukukta yaptırım, anayasada bulunan bir hukuk kuralına uyulmaması ya da ihlal edilmesi durumunda uygulanan cezaları tanımlar. Hukuk dilinde daha çok müeyyide tanımıyla kullanılan yaptırım zor yoluyla uygulanmaktadır. Günlük hayatta müeyyide maddi ya da manevi olarak uygulanabilir. Ancak hukuksal düzlemde yaptırımlar maddi boyuttadır.

Müeyyidenin Özellikleri Nelerdir?

Kişiye uygulanan her türlü ceza, müeyyide olarak tanımlanamaz. Cezanın müeyyide sayılması için aşağıdaki üç özelliği barındırması gerekir.

  • Hukuk kurallarının ihlal edilmesi durumunda uygulanır.
  • Müeyyide olması için zor yoluyla yapılması şarttır.
  • Müeyyide tanımı için cezanın devlet eliyle verilmesi gerekir. Cebir kullanarak yaptırım uygulama devlete mahsustur.

Müeyyide Türleri Nelerdir?

 Yaptırım maddi ve manevi olarak uygulanabilmekle beraber hukuksal yaptırım genellikle maddi olarak uygulanır. Manevi müeyyide kınanma, dışlanma gibi yaptırımları içeren daha çok ahlaki ve dini ihlalerle ortaya çıkan bir cezalandırma biçimidir. Maddi olarak uygulanan hukuksal yaptırımın kendi içinde türleri vardır. Hukuksal yaptırım türleri ve tanımları aşağıdaki gibidir.

  • Ceza; yasanın ihlali durumunda kişiye işlediği suça göre uygulanan yaptırımdır. Hapis cezası ya da disiplin cezası örnel olarak verilebilir.
  • Cebri icra; borcunu ödemeyen kişiden devletin cebir yoluyla borcu tahsil etmesi durumudur. Cebri icra haciz ya da iflas şeklinde yapılabilir.
  • Tazminat; kişiye yazılı olarak verdiği sözü tutmaması sonucunda ortaya çıkan zararı kapattırmaya yönelik uygulanan yaptırımdır.
  • Hükümsüzlük; hukuka uygun olarak yapılması gereken işlemlerin hukuka aykırı yapılması durumunda ortaya çıkan yaptırımdır. Hükümsüzlük yaptırımının kendi içinde nispi butlan, mutlak butlan gibi çeşitleri de bulunmaktadır.
  • İdari işlemin iptali; hukuk kuralları ihlal edilerek yapılmış idari bir işlemin iptal edilmesidir. İptal edilecek olan idari işlem hakkında kararı mahkeme verecektir.
Göz atabilirsin->  BDDK’dan Değersiz Alacakların (Kredi) Silinmesi 

Müeyyide Neden Önemlidir?

Müeyyide toplumun huzur, refah ve güvenliğinin sağlanması açısından, son derece önemlidir. Hukukta yaptırımların olmaması bireylerin toplumda belli bir düzen ve uyum içinde yaşamalarına olanak verir. Müeyyidenin olmamasının söz konusu olduğu bir durumda suç oranlarının arttığı ve topluma bir karışıklığın egemen olduğu bir görüntü ortaya çıkacaktır. Toplumsal olarak rahat ve güvenli bir ortamda yaşanmasında müeyyide ciddi bir rol sahibidir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.